Persoonlijke hulpmiddelen

De proeftijd, wat mag wel en wat niet?

De proeftijd is best spannend voor werkgever en de nieuwe werknemer. Om te bepalen of de medewerker functioneert in zijn nieuwe functie, past bij de organisatie en zich prettig voelt in zijn of haar nieuwe baan en werkplek, is het verstandig een wederzijdse proeftijd in te stellen.

De proeftijd stelt de ontslagbescherming tijdelijk buiten werking, maar om de gevolgen daarvan in te perken, is deze periode aan strikte regels verbonden. Houd je je niet aan deze regels, dan is de proeftijd nietig en heeft de werknemer alsnog ontslagbescherming.

De maximale duur van de proeftijd

De maximale duur van de proefperiode wordt ook wel de ‘ijzeren proeftijd’ genoemd, omdat je er als werkgever en werknemer wettelijk gezien onder geen beding overheen mag. Spreek je toch een termijn af, die de maximaal toegestane proefperiode overschrijdt, dan is de proeftijd nietig en ben je aan elkaar verbonden tot het einde van de arbeidsovereenkomst en vanaf de eerste dag dat het contract ingaat.

De maximale termijn van de proefperiode:

  • voor de duur van een project is de maximale duur van de proeftijd 1 maand
  • bij een arbeidsovereenkomst van uiterlijk 6 maanden mag je als werkgever geen proefperiode afspreken.
  • Tip: wij raden aan om het contract 6 maanden + 1 dag te laten duren, zodat je een proeftijd in kunt stellen van maximaal 1 maand
  • bij een contact van 6 maanden tot 2 jaren is de maximale proeftijd 1 maand
  • bij een contract die langer loopt dan 2 jaren is de proefperiode maximaal 2 maanden. Datzelfde geldt voor een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd
  • je mag afwijken van de maximale proeftijd, maar het is verboden hem te overschrijden. 

Let op!

In de cao kan een andere proeftijd zijn afgesproken, net name bij projecten en contracten korter dan 2 jaren. Ga deze na voordat je een proefperiode afspreekt.

Vastleggen proefperiode

Een mondelinge afspraak is niet rechtsgeldig. Leg de proeftijd daarom schriftelijk vast, bij voorkeur in de arbeidsovereenkomst of een apart contract. Is het personeelsreglement in de overeenkomst nadrukkelijk van toepassing aangemerkt, dan is de daarin opgenomen proefperiode geldig. De werknemer moet echter wel aantoonbaar een exemplaar van dit reglement hebben ontvangen.
Dit hoeft niet per se op papier. In 2012 heeft de kantonrechter in Hilversum bepaald, dat een personeelsreglement op Cd-rom ook geldig is.

De lengte van de proeftijd moet bovendien voor werkgever en werknemer hetzelfde zijn. Dit is wettelijk geregeld in artikel 7:652, lid 8 van het Burgerlijk Wetboek.

De arbeidsovereenkomst veranderen tijdens de proeftijd, mag dat?

Als de eerste arbeidsovereenkomst volgens de wet is opgezegd, mag het bij het aangaan van een nieuw contract.

Ontslag tijdens de proeftijd

Binnen de proeftijd mogen de werkgever en de werknemer de arbeidsovereenkomst opzeggen met onmiddellijke ingang en zonder beperking. Dit moet echter wel gebeuren voor de einddatum van de proeftijd en het liefst schriftelijk en aangetekend voor de opbouw van het personeelsdossier.

Beide moeten een reden opgeven als de ander daarom vraagt. Er staat echter geen sanctie op wanneer dat wordt geweigerd.

Proeftijdontslag moet in de lijn liggen van de redelijkheid en billijkheid.
Om een praktijkvoorbeeld aan te halen, heeft de Hoge Raad 27 oktober 1995 een uitspraak gedaan in het voordeel van de ontslagen werknemer, nadat de directie van het bedrijf hem 2 dagen na het einde van zijn proeftijd had ontslagen. De werknemer was niet op het ontslaggesprek verschenen op de laatste dag van zijn proeftijd. De Hoge Raad vond dat de werkgever kon verwachten dat de medewerker niet zou komen opdagen en stelde dat de werkgever het ontslag ook op een andere manier had kunnen aanzeggen (zie artikelen 7:646 tot en met 7:649 van het Burgerlijk Wetboek).

Is het ontslag discriminatoir?

Er is echter een reden die je als werkgever niet mag opgeven voor het ontslag tijdens de proeftijd: de zwangerschap en ziekte. Zijn artikelen 7:670 en 7:670a BW niet van kracht, dat blijkt uit artikel 7:670a lid 2 sub b BW dat de werknemer ook bij ziekte, zwangerschap, ouderschaps- of zorgverlof en zelfs wanneer hij lid van de ondernemersraad is, ontslagen mag worden tijdens zijn proeftijd. De reden van het ontslag moet echter anders zijn dan ziekte of zwangerschap.

Proeftijdontslag voor de eerste werkdag, mag dat?

Volgens artikel 7:676, lid 1 van het Burgerlijk Wetboek mag dat. Letterlijk staat er ‘zolang die tijd niet is verstreken.’ Echter ook hier laat de rechtsspraak zien, dat er wel een zekere mate van redelijkheid en billijkheid moet zijn.

Een paar voorbeelden

Heeft de werknemer voor de 1e werkdag een mooier aanbod gekregen bij zijn huidige werkgever en zegt hij daarom het contract op, voordat het ingaat, dan geeft de jurisprudentie aan, dat dit is toegestaan (zie uitspraken kantonrechter Haarlem 5 januari 2005 en kantonrechter Arnhem 13 augustus 2007).

Zegt de werknemer het contract echter op enkel om persoonlijke redenen, dan verricht hij een onrechtmatige daad. Volgens de uitspraak van de kantonrechter in Breda op 22 januari 1997 moet de werknemer de kosten van de sollicitatie- en aannameprocedure terugbetalen.

Geen loon tijdens de proeftijd, mag dat?

Nee, dat mag niet. Geen loon bij arbeid lijkt op een stage.

Er zijn echter 2 uitzonderingen.

De 1e uitzondering is, wanneer schriftelijk is vastgelegd dat deze periode gebruikt wordt als kennismakingsstage en daarbij afgesproken is, dat de persoon in kwestie geen loon ontvangt. Bij een kennismakingsstage mag de stagiaire echter geen arbeid verrichten. Vaak duurt de kennismakingsstage daarom slecht 1 tot enkele dagen en gaat daarna de proeftijd in.

De lengte van de kennismakingsstage en de proefperiode samen mogen echter niet langer zijn dan de wettelijke termijn.

De 2e uitzondering is wanneer het gaat om een arbeidsgehandicapte of werkloze. Voor hen mag je een proefplaatsing van maximaal 3 maanden aanvragen bij het UWV. Bij toekenning hoef je deze maanden geen loon uit te betalen.

De werknemer werkte al bij u, maar de situatie verandert

Bij iemand die binnen het bedrijf een andere functie krijgt mag je een nieuwe proeftijd afspreken. De functie moet er echter wel anders uitzien dan zijn of haar vorige. Een secretaresse die als verkoper binnendienst aan de slag gaat heeft andere vaardigheden nodig. Om te beoordelen of zij voldoet aan de eisen en vaardigheden die bij de nieuwe functie horen, mag je een nieuwe proeftijd vastleggen.

Een werknemer, die al een tijdje bij je werkte via bij voorbeeld een uitzendbureau, mag je geen proeftijd geven wanneer hij in dienst komt op dezelfde functie. Je hebt namelijk in de tijd dat hij als uitzendkracht bij het bedrijf werkte, kunnen beoordelen of hij (of zij) binnen de functie en het bedrijf past.

Bij een overname van onderneming mag ook geen nieuwe proeftijd worden afgesproken. Met de overname gaan namelijk ook alle verplichtingen uit de arbeidsovereenkomst van rechtswege op de verkrijger van de onderneming over.

Mag de proeftijd verlengd worden?

Nee, ook niet wanneer werkgever en werknemer dat beide willen.

Wat als de werknemer ziek wordt tijdens zijn proeftijd?

De proeftijd loopt gewoon door bij ziekte en kan dus niet verlengd worden.

Je mag de werknemer in zijn proefperiode wel ontslaan tijdens zijn ziekte.

Misbruik van de proefperiode

Ziekte of zwangerschap zijn geen rechtsgeldige redenen om een werknemer te ontslag tijdens de proefperiode.

Is er misbruik gemaakt van bevoegdheden of is goed werkgever- of werknemerschap in het geding, dan blijft het ontslag staan, maar moet de partij die heeft opgezegd de ander een schadevergoeding betalen.
Zie je als werkgever bij voorbeeld aankomen dat je een werknemer hoogstwaarschijnlijk niet kunt houden, bij voorbeeld door een op handen zijnde reorganisatie door financiële tegenvallers. Ontslag tijdens de proeftijd is dan niet rechtsgeldig.

Je leest, dat het opstellen van een arbeidsovereenkomst, dat juridisch tot in de puntjes goed geregeld is, nogal wat voeten in de aarde heeft. Wij raden daarom aan de contracten door ons te laten opstellen of controleren.

gearchiveerd onder: ,
This is Sliced Diazo Plone Theme